دژمانا؛ قلعه‌ای مستحکم در قلب ایران

پرداختن به اصالت، فرهنگ و هویت هر شهر، هر قوم، هر ایل و طایفه و در نهایت هر ملت، وظیفه‌ای همگانی است؛ وظیفه‌ای که بر دوش تک‌تک آحاد جامعه قرار دارد.

هرگاه ملتی به ریشه‌های خود بازمی‌گردد، در واقع به استحکام تنه‌ی برومند و فرهیخته‌ی جامعه‌اش توجه کرده است؛ و این، نشانه‌ی وارستگی و بلوغ فرهنگی آن ملت است.

در جغرافیای ایران اسلامی، هیچ نقطه‌ای حاشیه نیست؛همه جای ایران، سرای ماست.هر افتخاری که در هر گوشه از این سرزمین شکل بگیرد، نه فقط متعلق به یک شهر یا یک قوم، بلکه سرمایه‌ای برای تمام ملت ایران است. در این میان، مهدی‌شهرِ امروز ـ سنگسرِ دیروز ـ واجد افتخاری کم‌نظیر در حوزه مدنیت، فرهنگ و پیشینه تاریخی است.

حدود یک قرن پیش، ایل بزرگ سنگسر، به‌واسطه‌ی توپوگرافی خاص منطقه، آگاهانه زیست عشایری کوچنده را برگزید؛ زیستی که با دامداری و دامپروری گره خورد و در عین حال، با پایبندی عمیق به ارزش‌های دینی و مهدوی همراه بود. این ترکیب، یکی از شاخصه‌های ممتاز فرهنگ دینی ایل سنگسر به شمار می‌آید.

خلاقیت، استعداد و ظرفیت والا و بالای ایل بزرگ سنگسر، همواره زبانزد خاص و عام بوده است؛ تا جایی که این ایل، توانست الگویی کم‌نظیر را رقم بزند: تقارن و هم‌زیستی زندگی عشایریِ ییلاق و قشلاق با مدنیت و شهرنشینی کامل.
در حالی که در بسیاری از نقاط جهان، عشایر کوچنده یا صرفاً در زیست عشایری باقی مانده‌اند یا از زیست شهری محروم‌اند، مردم این دیار توانستند هم‌زمان هم عشایر باشند و هم شهروند کامل؛تحصیل، تعامل اجتماعی، فرهنگ گفتاری و زیست شهری را تجربه کنند، بی‌آنکه از ریشه‌های عشایری خود جدا شوند. این ویژگی، یک سرمایه فرهنگی بی‌بدیل است.
در سال ۱۳۰۴ هجری شمسی، در اواخر دوره قاجار و آغاز دوره پهلوی، زمانی که بسیاری از مناطق اطراف هنوز در حد قصبه یا دهستان بودند، این منطقه با حضور فرماندار نظامی و ساختار حکمرانی مشخص، ظرفیت و شایستگی خود را برای مدنیت و شهرشدن نشان داد. نام‌گذاری سنگسر در آن مقطع، خود گواهی بر این بلوغ اجتماعی و سیاسی است.

دژمانا به چه معناست

رویداد دژمانا ما را به لایه‌ای عمیق‌تر از هویت می‌برد؛ به زبان، واژه و معنا.
واژه «دِ» با کسره، در زبان سنگسری، به معنای مرکز تصمیم‌گیری، فرمانروایی و ولایت است.

حرف «ژ» که از اصیل‌ترین نشانه‌های زبان فارسی است، در زبان سنگسری حضوری پررنگ دارد؛ زبانی که قرن‌ها بدون نفوذ فرهنگ بیگانه، زنده مانده و همچنان با افتخار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

«دژ» به معنای استواری، نفوذناپذیری و مانا به مفهوم پایداری و ماندگاری است؛ و «دژمانا» ترکیبی هوشمندانه و ریشه‌دار از همین مفاهیم است: پاسداشت قلعه‌ای فرهنگی که این شهر و مردمانش قرن‌ها در آن زیسته‌اند. این نام، یک انتخاب صرف نیست؛یک بیانیه هویتی است.
بیانیه‌ای برای حفظ فرهنگ، زبان و ریشه‌ها؛ با این امید که این نام و این فرهنگ، تا قیام قیامت پابرجا بماند و مهدی‌شهر بتواند با همان اصالت، مسیر آینده خود را ادامه دهد.
هم‌زمانی این رویداد با دهه فجر انقلاب اسلامی و ایام ولادت حضرت ولی‌عصر (عج)، بر معنا و اهمیت آن افزوده است. «دژمانا» صرفاً یک رویداد اجتماعی نیست؛ بلکه یادآور یک حقیقت است: جغرافیای سیاسی امروز ما «مهدی‌شهر» است،
اما تمدن، تاریخ و زبان ما، سنگسر است؛ و این پیوند، چیزی نیست که بتوان یا باید از آن فاصله گرفت.